Wapnowanie

Odpowiedni odczyn gleby decyduje o efektywności nawożenia i wielkości plonów. Większość uprawianych w naszym kraju roślin wymaga gleb o odczynie pH zbliżonym do naturalnego, tymczasem ponad 50% powierzchni upraw rolnych w Polsce charakteryzuje się zbyt niskim odczynem pH (gleby zakwaszone).

Zakwaszenie gleb wpływa na zdecydowane obniżenie plonów roślin uprawnych, pomimo stosowania prawidłowej uprawy i nawożenia. Rośliny na glebach kwaśnych są słabiej odżywione ze względu na niewłaściwy rozwój systemu korzeniowego i mniejszą dostępność składników pokarmowych.

Gleby kwaśne i bardzo kwaśne wymagają okresowego wapnowania, które przywraca optymalny odczyn gleby, neutralizuje toksyczny glin i manganu. Wapnowanie zwiększa także przyswajalność makroelementów i mikroelementów niezbędnych do prawidłowego wzrostu roślin.

Zabieg ten najlepiej jest przeprowadzić jesienią w okresie pożniwnym, co najmniej 2-3 tygodnie przed zastosowaniem innych nawozów. Bezpośrednio po zabiegu nie należy siać roślin.

Pierwszym krokiem w ustaleniu zapotrzebowania gleby na wapnowanie jest określenie odczynu pH. Próbki do badania najlepiej pobierać w okresie wczesnej wiosny lub w okresie pożniwnym i jesiennym.

Wbrew pozorom przewapnowanie także niekorzystnie wpływa na uprawy i wywołuje negatywne skutki w postaci przesuszenia gleby, przejścia niektórych składników w formy nieprzyswajalne przez roślinny czy też szybkiego rozkładu substancji organicznych.

Badanie próbek gleby w Stacji Chemiczno-Rolniczej pozwoli określić potrzebę wapnowania, na podstawie oznaczonego pH oraz kategorii agronomicznej gleby (tab.1).


tab.1 Potrzeby wapnowania gleb

Ocena potrzeb wapnowania

Kategoria agronomiczna gleb

bardzo lekkie

lekkie

średnie

ciężkie

pH w 1 mol KCl

Konieczne

do 4,0

do 4,5

do 5,0

do 5,5

Potrzebne

4,1-4,5

4,6-5,0

5,1-5,5

5,6-6,0

Wskazane

4,6-5,0

5,1-5,5

5,6-6,0

6,1-6,5

Ograniczone*

5,1-5,5

5,6-6,0

6,1-6,5

6,6-7,0

Zbędne

od 5,6

od 6,1

od 6,6

od 7,1

* optymalny zakres odczynu dla danej kategorii agronomicznej gleby


Na podstawie kategorii agronomicznej gleby oraz potrzeb wapnowania ustala się optymalne dawki nawozów wapniowych w przeliczeniu na tlenek wapnia (tab.2).

 

tab.2 Dawki nawozów wapniowych w tonach CaO na 1 hektar

Kategoria agronomiczna gleby

Ocena potrzeb wapnowania

konieczne

potrzebne

wskazane

ograniczone

Bardzo lekkie

3,0

2,0

1,0

Lekkie

3,5*

2,5*

1,5

Średnie

4,5*

3,0

1,7

1,0

Ciężkie

6,0*

3,0

2,0

1,0

* dawki nawozów tlenkowych rozłożyć na kilka lat

O szybkości i stopniu reakcji pomiędzy glebą a nawozami wapniowymi decyduje:
  • stopień wymieszania nawozu z gleba,
  • wilgotność gleby (w glebie suchej szybkość reakcji jest mniejsza),
  • rodzaj zastosowanego nawozu,
  • stopnia rozdrobnienia nawozów.